Xurafat insanın heç bir mötəbər dini, elmi və ya məntiqi əsası olmayan inanclara inanması və həmin inanclar əsasında davranmasıdır. Bəzən xurafat qədim adət-ənənələr şəklində nəsildən-nəslə ötürülür və insanlar onun həqiqət olub-olmadığını araşdırmadan qəbul edirlər. İslam dini isə insanı kor-koranə inanmaqdan uzaqlaşdırır və onu düşünməyə, araşdırmağa və həqiqəti dəlillə qəbul etməyə çağırır.
Allah-Taala qurani-kərimdə buyurur: “Bilmədiyin şeyin ardınca getmə. Çünki qulaq, göz və ürək – bunların hər biri sorğu-sual olunacaqdır.” (İsra, 36).
Bu ayə möminə mühüm bir prinsip verir və oda budur ki, insan bilmədiyi və sübutu olmayan bir məsələni həqiqət kimi qəbul etməməlidir.
Şiə məktəbində də ağıl və elm xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əhli-beyt (ə) məktəbinin əsas xüsusiyyətlərindən biri insanın düşünməyə, elm öyrənməyə və həqiqəti araşdırmağa təşviq edilməsidir. Buna görə də hər hansı bir inancın “Babalarımız belə ediblər” və ya “Hamı belə inanır” arqumenti ilə qəbul edilməsi düzgün yanaşma deyil.
Xurafat müxtəlif formalarda ortaya çıxa bilər. Məsələn, müəyyən heyvanı və ya rəqəmi uğursuz hesab etmək, hansısa günün mütləq bədbəxtlik gətirdiyinə inanmaq, səbəbsiz şəkildə müəyyən əşyaları tilsim və bədbəxtlik mənbəyi hesab etmək, gələcəyi fal və bənzər vasitələrlə müəyyən etməyə çalışmaq xurafi düşüncələrə nümunə ola bilər. Quranda da insanın həqiqətə əsaslanmayan üsullarla gələcəyi müəyyən etməyə çalışması pislənir. (Maidə, 90).
Lakin burada mühüm bir məsələni nəzərə almaq lazımdır. Hər qeyri-adi və ya fövqəltəbii hadisəyə inanmaq avtomatik olaraq xurafat demək deyil. Şiə etiqadında Allahın peyğəmbərlərə (ə) və saleh bəndələrinə Öz izni ilə möcüzə və qeyri-adi qüdrət verməsi qəbul edilir. Quranda da peyğəmbərlərin (ə) möcüzələrindən bəhs olunur. Burada əsas məsələ həmin qüdrətin Allahdan müstəqil hesab edilməməsidir.
Xurafatla mübarizənin ən mühüm yolu elm və düzgün dini maarifləndirmədir. İnsan eşitdiyi hər məlumatı dərhal qəbul etməməli, onun mənbəyini və dəlilini araşdırmalıdır. Dini məsələlərdə Quran, səhih hədislər və mötəbər alimlərin izahlarına müraciət etmək lazımdır. Elmi məsələlərdə isə etibarlı elmi mənbələrdən istifadə edilməlidir.
Digər mühüm məsələ xurafatla mübarizə apararkən insanları təhqir etməməkdir. Çünki bəzən insan illərlə ailəsindən və cəmiyyətindən eşitdiyi bir inancı həqiqət hesab edir. Belə bir insanı alçaltmaq əvəzinə, ona sakit şəkildə dəlil göstərmək və doğru məlumat vermək daha təsirli yoldur.
Bu baxımdan şiə məzhəbinə görə möminin düşüncəsi elm, ağıl, Quran və Əhli-beyt (ə) təlimləri üzərində qurulmalıdır. Xurafat insanın qorxu və cəhalətini artırır, doğru dini anlayışın qarşısını alır. Bunun qarşısını almağın yolu isə araşdırmaq, öyrənmək, dəlilə əsaslanmaq və hər bir inancı Quran və səhih dini mənbələrin işığında qiymətləndirməkdir. Mömin insan bilmədiyi məsələdə “Bilmirəm” deməkdən çəkinməməli, həqiqəti öyrənmək üçün elmə və düzgün mənbələrə müraciət etməlidir.
