Şiə məktəbində “Ömür” anlayışı yalnız bioloji həyat müddəti kimi deyil, insanın Allaha yaxınlaşmaq üçün malik olduğu qiymətli bir fürsət kimi dəyərləndirilir. Bu baxışa görə insanın həyatı təsadüfi deyil; hər anı mənəvi inkişaf, ibadət və saleh əməllərlə kamilləşmək üçün verilmiş ilahi bir nemətdir. Ömür, insanın imtahan meydanı kimi qəbul olunur və onun necə dəyərləndirilməsi , axirətdəki aqibəti müəyyənləşdirir.
Qurani-Kərimdə insanın yaradılış məqsədi Allaha ibadət etmək kimi göstərilir. B u ibadət yalnız zahiri ibadətlərlə məhdudlaşmır, həm də insanın bütün həyatını – davranışlarını, niyyətlərini və münasibətlərini əhatə edir. Bu mənada ömür, insanın hər an Allaha yaxınlaşa biləcəyi bir imkanlar toplusudur. Hər bir gün, hətta hər bir an belə, ya insanı ucalda, ya da onu geriyə sala bilər.
Şiə alimləri ömrün dəyərini vurğulamaq üçün Əhli-beyt imamlarının (ə) kəlamlarına geniş yer verirlər. İmamların (ə) buyurduqlarına görə, insanın ən böyük sərvəti onun vaxtıdır. Çünki itirilmiş mal geri qayıda bilər, lakin itirilmiş zaman geri dönməz. Bu səbəbdən mömin insan ömrünü boş və faydasız işlərə sərf etməməli, hər anını mənalı şəkildə keçirməyə çalışmalıdır.
Şiə düşüncəsində ömrün mərhələləri də xüsusi diqqətə layiqdir. Uşaqlıq və gənclik dövrü insanın şəxsiyyətinin formalaşdığı, əxlaq və imanının möhkəmləndiyi dövr kimi qiymətləndirilir. Bu mərhələdə düzgün tərbiyə və düzgün seçimlər insanın gələcək həyatına böyük təsir göstərir. Gənclik dövründə qazanılan vərdişlər və inanclar çox zaman ömrün sonuna qədər insanla qalır.
Digər tərəfdən, orta yaş və qocalıq dövrü də şiə baxışında xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu dövrlər insanın əvvəlki həyatını dəyərləndirdiyi, səhvlərindən tövbə etdiyi və daha çox ibadətə yönəldiyi mərhələlər kimi qəbul olunur. Şiə ənənəsində tövbə qapısının açıq olduğu vurğulanır və insanın ömrünün son anına qədər özünü islah etməsi mümkün sayılır.
Şiə məktəbində ömrün mənalı keçirilməsi üçün bir neçə əsas prinsip qeyd olunur. Bunlardan biri elm və maarifə yiyələnməkdir. Elm, insanı cahillikdən qurtarır və onu daha düzgün qərarlar verməyə istiqamətləndirir. Digər prinsip isə əxlaqdır; yəni insanın başqaları ilə münasibətində dürüst, ədalətli və mərhəmətli olması. Bu keyfiyyətlər ömrün bərəkətli olmasına səbəb olur.
Bundan əlavə, şiə baxışına görə insan ömrü təkcə fərdi deyil, həm də ictimai məsuliyyət daşıyır. Yəni insan yalnız özünü düşünməməli, cəmiyyətə faydalı olmağa çalışmalıdır. Zəiflərə yardım etmək, ədaləti qorumaq və haqsızlığa qarşı çıxmaq ömrün dəyərini artıran amillərdən hesab olunur. Bu yanaşma, ömrü yalnız şəxsi həyat kimi deyil, ümumi bir missiya kimi təqdim edir.
Müasir dövrdə isə zamanın sürətli axını və müxtəlif məşğuliyyətlər insanın ömrünü necə keçirdiyini düşünməsinə mane ola bilər. Şiə məktəbinin tövsiyələri bu baxımdan aktualdır. Belə ki, insan gündəlik həyatın içində belə öz məqsədini unutmamalı, zamanını planlı və faydalı şəkildə istifadə etməlidir. Texnologiya və sosial mühit imkanlarından düzgün yararlanmaqla, ömrü daha məhsuldar və mənalı etmək mümkündür.
Nəticə etibarilə, şiə baxışında ömür Allah tərəfindən verilmiş ən böyük nemətlərdən biridir və onun hər anı dəyərlidir. İnsan bu neməti necə istifadə etdiyinə görə məsuliyyət daşıyır. Ömrünü iman, elm, əxlaq və xeyirli əməllərlə dolduran insan həm bu dünyada mənəvi rahatlıq tapar, həm də axirətdə mükafata nail olar. Buna görə də hər bir insan ömrünün qədrini bilməli və onu ən doğru şəkildə dəyərləndirməyə çalışmalıdır.
Qardabani Şəhərinin İmam Cüməsi, Hacı Elçin Əliyev
