Qurani-Kərimdə cənnət və cəhənnəmin mövcudluğu axirət inancının əsas məsələlərindən biri kimi təqdim olunur. İslamın, o cümlədən Şiə məktəbinin etiqadına görə, insanın həyatı yalnız bu dünya ilə məhdudlaşmır. Ölüm insanın sonu deyil, əksinə, əbədi həyata keçid mərhələsidir. Buna baxmayaraq, bəzi insanlar cənnət və cəhənnəmə inanmaqda çətinlik çəkirlər. Bunun müxtəlif səbəbləri vardır.
Əsas səbəblərdən biri insanın yalnız gözlə gördüyü və hiss etdiyi şeylərə inanmağa meyilli olmasıdır. Cənnət və cəhənnəm qeyb aləminə aid olduğu üçün insan onları bu dünyadakı adi vasitələrlə müşahidə edə bilmir. Lakin insanın görmədiyi hər şeyin mövcud olmadığını düşünmək düzgün deyil. Məsələn, ağıl, sevgi, düşüncə və bir çox başqa həqiqətlər gözlə görünməsə də, onların mövcudluğu qəbul edilir. Qurani-Kərim möminləri “Qeybə iman gətirənlər” kimi tərifləyir. (Bəqərə, 3).
Digər səbəb isə bəzi insanların dünya həyatına həddindən artıq bağlanmasıdır. İnsan yalnız maddi rahatlığı, sərvəti və dünyəvi zövqləri düşündükdə axirət haqqında düşünməkdən uzaqlaşa bilər. Quranda xəbərdarlıq edilir ki, dünya həyatı insanı aldatmamalıdır. Çünki dünya müvəqqəti, axirət isə əbədi həyatdır.
Bəzən insanın günahları da onun axirətə olan münasibətinə təsir edir. İnsan etdiyi yanlış əməllər barədə düşünmək istəmədikdə, məsuliyyət və hesab gününü inkar etməyə çalışa bilər. Quranda belə insanların qiyamət gününü yalan saymasından bəhs edilir. (Qiyamət, 1–6).
Halbuki İslam baxımından insanın əməllərinin nəticəsiz qalması Allahın ədaləti ilə uyğun gəlmir. Dünyada bəzi zalımlar cəzasız qala, bəzi məzlumlar isə haqqını ala bilməyə bilər. Axirət isə ilahi ədalətin tam şəkildə həyata keçəcəyi yerdir.
Şiə məktəbinə görə, Allahın ədaləti axirət inancını zəruri edən mühüm əsaslardan biridir. İnsan bu dünyada etdiyi yaxşı və pis əməllərə görə məsuliyyət daşıyır. İmam Əli (ə) və Əhli-beytin (ə) təlimlərində də dünyanın müvəqqəti, axirətin isə insanın həqiqi və əbədi məskəni olduğu vurğulanır. Cənnət Allahın mərhəmət və nemətinin, cəhənnəm isə insanın küfr və günahlarının nəticəsinin təzahürüdür.
Bununla yanaşı, İslam insanı yalnız cəhənnəm qorxusu ilə deyil, Allah sevgisi və Ona yaxınlaşmaq arzusu ilə yaşamağa çağırır. İnsan Allahı tanıdıqca, Onun mərhəmətinə ümid edib, öz əməllərinə diqqət etdikcə, axirət həyatı onun üçün daha mənalı olur.
İnsanların cənnət və cəhənnəmə inanmamasının səbəbləri arasında qeybə dair həqiqətləri yalnız maddi ölçülərlə qiymətləndirmək, dünya həyatına həddindən artıq bağlanmaq və insanın öz əməllərinə görə məsuliyyət daşımaq istəməməsi kimi amillər göstərilə bilər. Qurana və Əhli-beytin (ə) təlimlərinə əsasən isə ölüm son deyil. Əsl həyat axirət həyatıdır və insan bu dünyada etdiyi seçimlərin nəticəsini orada görəcəkdir. Buna görə də mömin insan həm Allahın rəhmətinə ümid etməli, həm də öz əməllərinə diqqət yetirməlidir.
Qardabani Şəhərinin İmam Cüməsi və İlahiyyatçı, Hacı Elçin Əliyev
