İnsan fitrətən xoşbəxtlik axtarışındadır. Həyat boyu çalışır, maddi imkanlar əldə etməyə, rahat yaşamağa, sevilməyə və hörmət qazanmağa can atır. Lakin bir sual ortaya çıxır: Görəsən, insanı həqiqətən xoşbəxt edən nədir? Xoşbəxtlik yalnız var-dövlət, gözəl ev, sağlamlıq və dünya nemətlərinə sahib olmaqdırmı?
Şiə məktəbinin baxışına əsasən, həqiqi xoşbəxtlik insanın həm maddi, həm də mənəvi ehtiyaclarının düzgün şəkildə təmin olunmasından ibarətdir.
Aşağıda bəzi mühüm şərtləri sadalayacağıq ki, onlara əməl etməklə xoşbəxtliyə nail olmaq olar.
1. Allahı tanımaq və Ona yaxınlaşmaq
İnsanın ən mühüm mənəvi ehtiyacı Allahı tanımaqdır. Çünki insanın ruhu yalnız maddi nemətlərlə rahatlıq tapa bilməz. Allah-tala Qurani-Kərimdə buyurur: Bilin ki, qəlblər yalnız Allahı zikr etməklə aramlıq tapar. (Rəd surəsi, 28).
Bu ayə göstərir ki, həqiqi rahatlıq və qəlb aramlığı Allahla mənəvi bağlılıqdan qaynaqlanır. Namaz, dua, zikr və ibadət insanın ruhunu gücləndirir, ona həyatın çətinlikləri qarşısında dözüm verir.
2. Mənalı həyat və məqsəd
İnsan yaşadığı həyatın mənasını bilməyə ehtiyac duyur. Məqsədsiz həyat insanı daxili boşluğa və ümidsizliyə sürükləyə bilər. Allah Qurani-Kərimdə buyurur: Mən cinləri və insanları yalnız Mənə ibadət etmək üçün yaratdım. (Zariyat surəsi, 56).
İslam baxışına görə, insanın əsas məqsədi Allaha bəndəlik və mənəvi kamilliyə çatmaqdır. Bu məqsədlə yaşayan insan həyatındakı hadisələrə daha dərin məna verir.
3. Ailə, sevgi və yaxşı münasibətlər
İnsan tək yaşamaq üçün yaradılmayıb. O, sevməyə və sevilməyə, ailə qurmağa, dostluğa və başqaları ilə sağlam münasibətlər yaratmağa ehtiyac duyur. İmam Əli (ə) buyurur: İnsanların qəlbləri onlara yaxşılıq edən şəxslərə qarşı meyillidir.
Bu hikmətli kəlam insanlarla xoş rəftarın, məhəbbətin və qarşılıqlı hörmətin əhəmiyyətini göstərir. Ailə daxilində sevgi, mərhəmət və anlaşma insanın xoşbəxtliyində mühüm rol oynayır.
4. Qənaət və şükür
İnsan bəzən xoşbəxtliyi daha çox pulda, daha böyük evdə və daha yüksək məqamda axtarır. Halbuki istəklərin sonu yoxdur. İmam Əli (ə) buyurur: Qənaət tükənməyən bir xəzinədir.
Qənaət insanın sahib olduqlarının dəyərini bilməsinə, başqalarının nemətlərinə həsəd aparmamasına və həyatından razılıq duymasına kömək edir. Bu, daha çox çalışmağa mane olmaq deyil, tamahın insanın qəlbinə hakim olmasının qarşısını almaqdır.
5. İnsanlara faydalı olmaq
Həqiqi xoşbəxtliyin yollarından biri də başqalarının sevincinə səbəb olmaqdır. Ehtiyacı olan insana yardım etmək, yetimə sahib çıxmaq, valideynlərə hörmət göstərmək və insanlarla ədalətli davranmaq insanın mənəvi rahatlığını artırır. Bəqərə surəsinin 177-ci ayəsində Allah-taala həqiqi yaxşılığın imanla yanaşı, malı ehtiyac sahiblərinə vermək, əhdə vəfa etmək və çətinliklərdə səbir göstərmək olduğunu bildirir.
Deməli, Şiə məktəbinin təlimlərinə əsasən, həqiqi xoşbəxtlik yalnız dünya nemətlərinə sahib olmaq deyil. Xoşbəxt insan Allahı tanıyan, həyatının məqsədini bilən, ailəsinə və insanlara sevgi ilə yanaşan, qənaət və şükür edən, başqalarına fayda verən insandır. Dünya nemətləri xoşbəxtliyin bir hissəsi ola bilər, lakin qəlbin həqiqi aramlığı iman, mənəviyyat və saleh əməllərlə əldə olunur. İnsan həm dünya həyatını gözəlləşdirməli, həm də axirət səadətini unutmamalıdır. Çünki əsl xoşbəxtlik insanın Allahın razılığını qazanaraq mənəvi kamilliyə doğru irəliləməsidir.
Qardabani Şəhərinin İmam Cüməsi və İlahiyyatçı, Hacı Elçin Əliyev
