İslam dinində geyim yalnız insanın zahiri görünüşünü əks etdirən vasitə deyil, həm də onun mənəvi dünyasının, düşüncələrinin və dini dəyərlərə münasibətinin ifadəsidir. Şiə məzhəbində qara geyinmək, xüsusilə Məhərrəm və Səfər aylarında, Kərbəla faciəsinin xatirəsini yaşatmaq, İmam Hüseynə (ə) və onun fədakar səhabələrinə ehtiram göstərmək baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Qara geyinməyin əsas fəlsəfəsi hüzn, matəm və mənəvi bağlılıq anlayışları ilə əlaqədardır. Şiə müsəlmanları Məhərrəm ayında qara geyinməklə 680-ci ildə Kərbəlada baş vermiş faciəni yad edir, İmam Hüseynin (ə) haqq, ədalət və azadlıq uğrunda apardığı mübarizəni xatırlayırlar. Bu geyim sadəcə bir rəng seçimi deyil, həm də insanın qəlbindəki kədərin və Əhli-beytə (ə) olan məhəbbətin zahiri təzahürüdür.
Kərbəla hadisəsi şiə düşüncəsində yalnız tarixi bir faciə deyil, həm də əbədi mənəvi məktəbdir. İmam Hüseyn (ə) öz qiyamı ilə zülmə boyun əyməməyin, haqqı müdafiə etməyin və insanlıq dəyərlərini qorumağın nümunəsini göstərmişdir. Buna görə də onun şəhadətinin ildönümündə qara geyinmək insanlara Kərbəla məktəbinin ideallarını xatırladır. Başqa sözlə, qara geyim həm matəmin, həm də İmam Hüseynin (ə) ideallarına sədaqətin rəmzidir.
Şiə ənənəsində qara geyinmək Əhli-beytə (ə) sevgi və ehtiramın ifadəsi kimi qəbul edilsə də, bu məsələyə dair fiqhi baxışlarda müəyyən fərqlər mövcuddur. Belə ki, bəzi fəqihlər qara geyinməyi, xüsusilə namaz zamanı, məkruh hesab etmişlər. Bununla yanaşı, İmam Hüseynin (ə) müsibətinə görə matəm günlərində qara geyinmək bir çox şiə alimləri tərəfindən icazəli və dini baxımdan mənalı bir əməl kimi qiymətləndirilir. Burada əsas məsələ rəngin özündən daha çox onun ifadə etdiyi niyyət və mənəvi məzmundur.
Qara geyinməyin digər mühüm tərəfi insanın özünü Kərbəla hadisəsinin mənəvi atmosferinə yaxın hiss etməsidir. İnsan qara geyinməklə yalnız keçmişdə baş vermiş bir hadisəyə kədərlənmir, eyni zamanda özünə sual verir: Mən bu gün haqqın, ədalətin və məzlumun müdafiəsi üçün nə edirəm? Bu baxımdan Aşura matəmi yalnız göz yaşlarından ibarət deyil, həm də insanın əxlaqi və mənəvi məsuliyyətini dərk etməsidir.
Nəticə etibarilə, Şiə məzhəbində qara geyinmək İmam Hüseynin (ə) şəhadətinə ehtiramın, Əhli-beytə (ə) məhəbbətin, Kərbəla müsibətinə şərikli hüznün və haqq yoluna sədaqətin rəmzidir. Əslində, qara geyimin fəlsəfəsi yalnız zahiri görünüşdə deyil, onun arxasında dayanan iman, məhəbbət, sədaqət və ədalət anlayışlarındadır. Ən mühümü isə budur ki, insan İmam Hüseynin (ə) matəmini yad etməklə yanaşı, onun həyat fəlsəfəsini də öz həyatında yaşatmağa çalışmalıdır.
Qardabani Şəhərinin İmam Cüməsi və İlahiyyatçı, Hacı Elçin Əliyev
