Dua insanın Allah-Təala ilə əlaqəsinin ən gözəl yollarından biridir. İslam təlimlərinə əsaslanan baxışında dua yalnız bir istəyin dilə gətirilməsi deyil, həm də insanın Allaha sığınması, Ona olan etimadını artırması və öz həyatını ilahi göstərişlərə uyğunlaşdırmasıdır. Qurani-Kərimdə Allah buyurur: “Mənə dua edin, sizə cavab verim.” (Ğafir, 60).
Hədis və dualarda duanın qəbul olunması üçün bir sıra ədəblər və şərtlər qeyd edilir.
İlk növbədə insanın niyyəti səmimi olmalıdır. Dua yalnız dil ilə deyil, qəlbdən edilməli, insan Allahın qüdrətinə və mərhəmətinə həqiqi şəkildə inanmalıdır.
Həmçinin dua edən şəxs öz istəyinin halal və xeyirli olmasına diqqət etməlidir.
Duanın qəbuluna mane olan məsələlərdən biri günah və haram qazancdır. Buna görə də dua etməzdən əvvəl tövbə etmək, Allahdan bağışlanma diləmək və haqqı tapdalanmış insanların haqqını qaytarmaq tövsiyə olunur.
İnsan halal ruzi qazanmağa, haramdan çəkinməyə və başqalarına zülm etməməyə çalışmalıdır. İmam Əli (ə) buyurur ki, günahdan tövbə etmək duanın qəbuluna aparan vasitələrdəndir.
Şiə mənbələrində duaya başlamazdan əvvəl Allaha həmd və şükür etmək, daha sonra Peyğəmbərə (s) və Əhli-beytə (ə) salavat göndərmək, ardınca öz hacətini dilə gətirmək tövsiyə edilir. Salavatın dua üçün xüsusi əhəmiyyət daşıdığı bildirilir. Həmçinin insan dua edərkən yalnız özünü düşünməməli, valideynləri, ailəsi, möminlər və bütün insanlar üçün xeyir diləməlidir.
Dua üçün bəzi müstəhəb vaxtlar da qeyd olunmuşdur. Gecənin son hissəsi, sübh çağı, namazlardan sonra və cümə günü dua etmək tövsiyə edilən vaxtlardandır. Xüsusilə gecə ibadəti və “Təhəccüd” namazından sonra dua etmək mənəvi baxımdan çox dəyərli hesab edilir. Ramazan ayı, Qədr gecələri və Ərəfə günü də dua üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bununla yanaşı, duanın dərhal istənilən formada həyata keçməməsi onun qəbul edilmədiyi mənasına gəlmir. Şiə düşüncəsinə görə Allah insan üçün nəyin xeyirli olduğunu daha yaxşı bilir. Bəzən insanın istədiyi şey verilə bilər, bəzən onun əvəzinə başqa bir xeyir nəsib edilə bilər, bəzən də bir bəla ondan uzaqlaşdırıla bilər. Buna görə dua edən şəxs səbirli olmalı və Allahın rəhmətindən ümidini üzməməlidir.
Nəticə olaraq, duanın müstəcab olması üçün yalnız çox dua etmək deyil, həm də insanın öz həyatını islah etməsi mühümdür. Səmimi niyyət, tövbə, halal ruzi, salavat, yaxşı əməllər, başqaları üçün dua etmək, səbir və Allaha təvəkkül duanın əsas ədəblərindəndir. Ən mühümü isə insanın dua edərkən Allahın mərhəmətinə inanması və nəticəni Ona həvalə etməsidir. Dua insanı həm Allaha yaxınlaşdırır, həm də onun qəlbində ümid, səbir və mənəvi güc yaradır.
Qardabani Şəhərinin İmam Cüməsi, İlahiyyatçı Hacı Elçin Əliyev
