İslam dinində günah insanın mənəvi, əxlaqi və ictimai həyatına mənfi təsir göstərən əsas amillərdən biri hesab edilir. Şiə məzhəbinin təlimlərinə görə günah təkcə ilahi əmrlərin pozulması deyil, həm də insanın fitrətindən uzaqlaşmasına, qəlbin qaralmasına və Allahla mənəvi əlaqəsinin zəifləməsinə səbəb olur. Bu məqalədə Qurani-Kərim və Əhli-beyt (ə) hədisləri əsasında günahın insan həyatına təsirləri elmi şəkildə təhlil edilir.
Qurani-Kərimdə günahın insanın mənəvi aləminə təsiri açıq şəkildə bəyan edilir. Allah-taala quranda buyurur: "Xeyr! Onların qazandıqları günahlar qəlblərini paslandırmışdır" (Mutəffifin,14).
Bu ayə onu göstərir ki, davamlı günah qəlbin nurunu azaldır və həqiqəti dərk etmə qabiliyyətini zəiflədir. Şiə təfsirçiləri bu ayəni insanın vicdanının və mənəvi şüurunun tədricən zəifləməsi kimi izah etmişlər.
İmam Əli (ə) günahı insanın mənəvi xəstəliyi kimi təqdim edərək, buyurur: "Günahların ən böyüyü sahibinin kiçik hesab etdiyi günahdır."
Bu hədis onu göstərir ki, günahın təhlükəsi yalnız onun zahiri ölçüsündə deyil, ona qarşı laqeyd münasibətdədir. Günaha adət edən insan zaman keçdikcə tövbə hissini və vicdani narahatlığını itirə bilər.
Digər bir hədisdə isə imam Cəfər Sadiq (ə) buyurur: "İnsan bir günah etdikdə qəlbində qara bir nöqtə yaranır. Tövbə edərsə silinər, davam edərsə həmin qara nöqtə böyüyər və bütün qəlbi örtər."
Bu hədis şiə əxlaq məktəbində günahın psixoloji və mənəvi təsirini izah edən əsas mətnlərdən hesab olunur. Burada qəlbin qaralması insanın haqqı qəbul etmək qabiliyyətinin zəifləməsi kimi izah edilir.
Şiə alimləri günahın fərdi və ictimai nəticələrini də vurğulamışlar. Fərdi baxımdan günah ruhi narahatlıq, mənəvi boşluq, ibadətdə ləzzətin azalması və ilahi mərhəmətdən uzaqlaşma ilə nəticələnə bilər. İctimai baxımdan isə yalan, zülm, xəyanət və digər günahlar insanların bir-birinə olan etimadını zəiflədir, ailə və cəmiyyət institutlarının sabitliyinə mənfi təsir göstərir.
Buna görə də şiə əxlaqında günah yalnız fərdi məsələ deyil, sosial məsuliyyət daşıyan bir davranış kimi qiymətləndirilir.
Tövbə günahın mənfi təsirlərini aradan qaldıran əsas vasitə hesab edilir. Qurani-Kərimdə Allahın tövbə edənləri sevdiyi bildirilir. Şiə alimlərinə görə səmimi tövbə peşmançılıq, günahı tərk etmək, gələcəkdə onu təkrarlamamaq qərarı və insanların haqqı tapdalanmışdırsa, həmin haqqı bərpa etməkdən ibarətdir. Bu yanaşma insanın mənəvi dirçəlişini və cəmiyyətlə sağlam münasibətlərini bərpa etməsinə xidmət edir.
Deməli, günah insanın qəlbini, mənəviyyatını və ictimai həyatını mənfi istiqamətdə dəyişdirən mühüm amildir. Bununla yanaşı, İslam insanın ümidsizliyə qapılmasını deyil, tövbə, özünütərbiyə və saleh əməllər vasitəsilə mənəvi kamilliyə doğru yenidən irəliləməsini təşviq edir. Bu baxımdan günahdan çəkinmək və tövbəyə davam etmək insanın həm dünya, həm də axirət səadətinin əsas şərtlərindən biri hesab olunur.
Qardabani Şəhərinin İmam Cüməsi, İlahiyyatçı Hacı Elçin Əliyev
