İslam dinində günahlar kiçik (səğair) və böyük (kəbair) olmaqla iki qrupa ayrılır. Şiə məzhəbinə görə böyük günahlar Qurani-Kərimdə və mötəbər hədislərdə ağır əzabla hədələnən, yaxud insanın fərdi və ictimai həyatına ciddi zərər vuran əməllərdir. Böyük günahlar arasında Allaha şərik qoşmaq (şirk) ən ağır və bağışlanması tövbə edilmədiyi təqdirdə mümkün olmayan günah kimi qiymətləndirilir. Bu məqalədə Qurani-Kərim və Əhli-beyt (ə) hədisləri əsasında ən böyük günah anlayışı elmi şəkildə təhlil edilir.
Allah quranda buyurur: Həqiqətən, Allah Ona şərik qoşulmasını bağışlamaz. Bundan başqa olan günahları isə istədiyi kəs üçün bağışlayar. (Nisa, 48).
Bu ayə göstərir ki, şirk insanın tövhid inancını pozduğu üçün ən böyük günah hesab edilir. Şiə müfəssirləri, xüsusilə Əllamə Təbatəbayi, qeyd etmişlər ki, tövhid İslam etiqadının əsasıdır və ona zidd olan hər bir etiqad insanın mənəvi həyatını kökündən sarsıdır.
Şiə hədis mənbələrində böyük günahların sayı müxtəlif rəvayətlərdə fərqli şəkildə göstərilsə də, onların əsas nümunələri eynidir. İmam Cəfər Sadiq (ə) böyük günahlar sırasında Allaha şərik qoşmağı, Allahın rəhmətindən ümidi üzməyi, ilahi əzabdan özünü amanda bilməyi, valideynə asi olmağı, günahsız insanı qətlə yetirməyi, yetim malını haqsız yerə yeməyi, sələm almağı, döyüş meydanından qaçmağı və iffətli möminə böhtan atmağı sadalayır. Bu günahlar həm fərdin mənəviyyatına, həm də cəmiyyətin əxlaqi nizamına ciddi zərər vurur.
Şiə alimlərinin nəzərinə görə şirkdən sonra ən təhlükəli günahlardan biri Allahın rəhmətindən ümidsiz olmaqdır. Allah quranda buyurur: Allahın mərhəmətindən yalnız kafir qövm ümidini üzər. (Yusuf,87).
Bu ayə göstərir ki, ümidsizlik insanı tövbədən, islahdan və mənəvi inkişafdan uzaqlaşdırır. Digər tərəfdən, ilahi əzabdan tam arxayın olmaq da təhlükəli sayılır, çünki bu hal insanı günahı davam etdirməyə sövq edə bilər.
Əhli-beyt (ə) məktəbində böyük günahın təhlükəsi yalnız onun hüquqi nəticələri ilə məhdudlaşmır. Günah qəlbin nurunu azaldır, ibadətin ləzzətini zəiflədir, vicdanın həssaslığını azaldır və insanın Allahla mənəvi əlaqəsini sarsıdır. Bununla yanaşı, şiə məzhəbi tövbə qapısının açıq olduğunu vurğulayır. Səmimi peşmançılıq, günahı tərk etmək, onu təkrar etməmək qərarı və başqalarının haqqını bərpa etmək həqiqi tövbənin əsas şərtləri hesab olunur. Belə tövbə insanın mənəvi saflaşmasına və ilahi mərhəmətə qovuşmasına səbəb olur.
Nəticə etibarilə, şiə məzhəbinə görə ən böyük günah Allaha şərik qoşmaqdır. Bunun ardınca insanın imanına, əxlaqına və cəmiyyətə ciddi zərər vuran digər böyük günahlar gəlir. İslamın məqsədi insanı qorxu içində saxlamaq deyil, onu tövhidə, saleh əmələ və səmimi tövbəyə yönəltməkdir. Bu baxımdan böyük günahlardan çəkinmək və daima mənəvi özünümuhasibə aparmaq insanın dünya və axirət səadətinin əsas şərtlərindən biri hesab olunur.
