Giriş
Kainatın və dünyanın nə vaxt yaranması bəşəriyyət tarixində insanları düşündürən ən mühüm elmi və fəlsəfi məsələlərdən biridir. Bu mövzu həm müasir elmin, həm də dini dünyagörüşünün diqqət mərkəzindədir. İslamın şiə məzhəbinə görə, kainat və bütün mövcudat Allahın qüdrəti və iradəsi ilə yaradılmışdır. Kainatın yaranması təsadüfi hadisə deyil, ilahi hikmətə əsaslanan yaradılış prosesidir.
Kainatın yaranması: elmi və dini yanaşma
Müasir astronomiya və kosmologiyanın elmi qənaətinə görə, kainat təxminən 13,8 milyard il əvvəl Böyük Partlayış (Big Bang) adlanan hadisə nəticəsində genişlənməyə başlamışdır. Bu nəzəriyyəyə əsasən, kainat ilkin olaraq son dərəcə sıx və isti vəziyyətdə olmuş, zaman keçdikcə genişlənərək qalaktikaları, ulduzları və digər göy cisimlərini formalaşdırmışdır.
Şiə İslam düşüncəsində isə kainatın yaradılışı Allahın sonsuz qüdrəti ilə izah olunur. Qurani-Kərimin Ənbiya surəsinin 30-cu ayəsində belə buyurulur: «Məgər kafirlər göylərlə yerin bitişik olduğunu, Bizim onları ayırdığımızı görmədilərmi?» Bu ayə bəzi İslam alimləri tərəfindən kainatın yaradılışına və ilkin birliyinə işarə kimi şərh edilir.
Şiə məzhəbində yaradılış anlayışı
Şiə məzhəbinin əsas etiqadi prinsiplərindən biri tövhiddir, yəni Allahın vahid və misilsiz yaradıcı olmasıdır. Şiə alimlərinin, xüsusilə İmam Cəfər Sadiqin (ə) təlimlərində Allahın kainatı hikmət və məqsədlə yaratdığı vurğulanır. Allah zaman və məkandan asılı deyil, çünki zaman və məkan da Onun yaratdıqlarıdır.
Bu baxımdan kainatın yaranma vaxtını müəyyən etmək insan elminin və müşahidələrinin imkanları daxilindədir. Dini baxımdan isə əsas məsələ kainatın hansı tarixdə yaranmasından daha çox, onun kim tərəfindən və hansı məqsədlə yaradılmasıdır.
Yer planetinin yaranması
Elmi araşdırmalara əsasən, Yer planeti təxminən 4,54 milyard il əvvəl Günəş sisteminin formalaşması zamanı yaranmışdır. Sonrakı geoloji proseslər nəticəsində Yer kürəsində okeanlar, atmosfer və həyat üçün əlverişli şərait formalaşmışdır. Şiə İslam düşüncəsi bu elmi nəticələri Allahın yaratdığı təbiət qanunlarının öyrənilməsi kimi qəbul etməyə imkan verir. Quranda insan dəfələrlə göylər və yer üzərində düşünməyə, yaradılışın sirlərini araşdırmağa çağırılır.
Nəticə
Nəticə olaraq, müasir elm kainatın təxminən 13,8 milyard, Yer planetinin isə 4,54 milyard il əvvəl formalaşdığını bildirir. Şiə məzhəbinə görə, bütün bu yaradılış proseslərinin arxasında Allahın sonsuz qüdrəti və hikməti dayanır. Elm kainatın necə yarandığını və inkişaf etdiyini araşdırır, din isə yaradılışın mənəvi və ilahi mahiyyətini izah edir. Beləliklə, elmi biliklə dini dünyagörüşü arasında zəruri ziddiyyət yoxdur. Əksinə, kainatın sirlərinin öyrənilməsi insanın Allahın qüdrətini daha dərindən dərk etməsinə kömək edə bilər.
iman.ge
