İslama dəvət bütün müsəlmanların mühüm dini vəzifələrindən biri hesab edilir. Şiə məzhəbində bu vəzifə Qurani-Kərim, Peyğəmbərin (s) sünnəsi və Əhli-beyt imamlarının (ə) təlimləri əsasında formalaşmışdır. Dəvətin əsas məqsədi insanları zor və məcburiyyət yolu ilə deyil, hikmət, gözəl əxlaq, məntiqi dəlillər və mərhəmət vasitəsilə Allahın yoluna yönəltməkdir.
İslam dini insanın dünya və axirət səadətini hədəfləyən ilahi həyat tərzi kimi təqdim olunur. Bu səbəbdən İslamın təbliği və insanlara çatdırılması mühüm dini məsuliyyət hesab edilir. Şiə məzhəbinə görə dəvət yalnız dini məlumat vermək deyil, həm də İslamın mənəvi və əxlaqi dəyərlərini şəxsi davranışla nümayiş etdirməkdir. Allah-Taala Qurani-Kərimdə buyurur: Rəbbinin yoluna hikmətlə, gözəl öyüdlə dəvət et və onlarla ən gözəl şəkildə mübahisə apar. (Nəhl,125).
Bu ayə şiə alimləri tərəfindən dəvətin əsas metodoloji prinsipi kimi qəbul edilir.
İslama dəvətin əsas prinsipləri
Şiə mənbələrinə görə İslama dəvətin birinci prinsipi hikmətdir. Hikmət insanın şəraitini, biliyini və psixoloji vəziyyətini nəzərə alaraq uyğun üsulla danışmağı ifadə edir. Dəvət edən şəxs dini mövzulara kifayət qədər elmi biliyə malik olmalı və möhkəm dəlillərlə çıxış etməlidir.
İkinci prinsip gözəl əxlaqdır. İmam Cəfər Sadiqdən (ə) nəql olunan məşhur hədisdə buyurulur: İnsanları dillərinizdən başqa vasitələrlə də bizə tərəf çağırın.
Şiə alimləri bu hədisi belə izah edirlər ki, insanların İslama maraq göstərməsində ən təsirli vasitələrdən biri, möminin düzgün davranışı, dürüstlüyü, ədaləti və mərhəmətidir. Praktiki nümunə nəzəri təbliğdən daha təsirli hesab edilir.
Üçüncü prinsip məcburiyyətdən uzaq olmaqdır. Qurani-Kərimin «Dində məcburiyyət yoxdur» (Bəqərə,256) ayəsi şiə təfsirlərində dini seçimin insanın azad iradəsinə əsaslandığını göstərən əsas dəlillərdən biri kimi izah edilir. Buna görə də dəvət qarşı tərəfin şəxsiyyətinə və seçim hüququna hörmət çərçivəsində aparılmalıdır.
Dördüncü prinsip elm və məntiqə əsaslanmaqdır. Şiə düşüncəsində ağıl ilahi höccətlərdən biri hesab edilir. Buna görə dini təbliğ emosional təsirlərdən daha çox Qurani-Kərim, mötəbər hədislər və rasional arqumentlər üzərində qurulmalıdır. Bu yanaşma xüsusilə müasir dövrdə dinlərarası və mədəniyyətlərarası dialoq baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Bütün bunları nəzərə alsaq, belə nəticəyə gəlmək olar ki, İslama dəvət yalnız dini hökmləri çatdırmaq deyil, həm də İslamın mənəvi dəyərlərini həyat tərzində nümayiş etdirməkdir. Hikmət, gözəl əxlaq, elmi əsaslandırma, insan ləyaqətinə hörmət və məcburiyyətdən uzaq olmaq bu dəvətin əsas prinsiplərini təşkil edir. Belə yanaşma Qurani-Kərimin göstərişlərinə, Peyğəmbər (s) və Əhli-beyt imamlarının (ə) praktik nümunəsinə əsaslanaraq İslamın humanist mahiyyətini əks etdirir və cəmiyyətdə qarşılıqlı anlaşma, etimad və mənəvi inkişafın möhkəmlənməsinə xidmət edir.
