İslam əxlaqında Allahın sevgisi insanın mənəvi kamilliyinin mühüm göstəricilərindən biri hesab olunur. Qurani-Kərimdə Allah-taalanın sevmədiyi insan xüsusiyyətləri müxtəlif ayələrdə açıqlanmış, Əhli-beyt (ə) məktəbində isə bu xüsusiyyətlərin insanın mənəvi süqutuna səbəb olduğu xüsusi vurğulanmışdır. Şiə məzhəbinin Cəfəri təliminə əsasən, Allahın sevmədiyi bəndə müəyyən bir millət və ya sosial qrupa aid olan şəxs deyil, imanın, təqvanın və əxlaqi məsuliyyətin ziddinə davranan insandır.
Qurani-Kərimdə Allahın sevmədiyi xüsusiyyətlər arasında zülm, təkəbbür, israf, xəyanət, fəsad törətmək və həddi aşmaq xüsusi yer tutur. Məsələn, Allah-taala Quranda buyurur: Həqiqətən, Allah həddi aşanları sevməz. (Bəqərə, 190).
Başqa bir ayədə isə “Allah zalımları sevməz” (Ali-İmran, 57) ifadəsi ilə zülmün Allahın rəhmət və ədalət prinsiplərinə zidd olduğu bildirilir. Həmçinin təkəbbür və lovğalıq da məzəmmət edilərək Allahın özünü bəyənən və lovğalanan insanları sevmədiyi qeyd olunur (Nisa, 36).
Şiə etiqadında insanın əxlaqi məsuliyyəti Əhli-beyt (ə) məktəbinin təlimləri ilə daha geniş izah edilir. İmam Əli (ə) insanın mənəvi dəyərinin onun zahiri imkanları ilə deyil, təqvası və əməlləri ilə ölçüldüyünü vurğulayır. “Nəhcül-bəlağə”də insanı dünya ehtirasından, təkəbbürdən, zülmdən və nəfsə itaətdən çəkindirən çoxsaylı nəsihətlər mövcuddur. İmam Səccadın (ə) “Səhifeyi-Səccadiyyə” kitabındakı dualarında da insanın günahdan uzaqlaşması, Allahın razılığını qazanması və mənəvi paklığa çatması əsas məqsədlərdən biri kimi tanıtdırılır.
Əhli-beyt (ə) məktəbinə görə Allahın sevmədiyi bəndə yalnız çox günah edən insanla məhdudlaşmır. Burada zülm edən, haqqı bilərəkdən inkar edən, başqalarının hüquqlarını pozan, təkəbbür göstərən və islah olmaqdan imtina edən insan tipi nəzərdə tutulur. Bununla yanaşı, İslamda tövbə qapısı daim açıqdır. İnsan öz səhvini dərk edib səmimi şəkildə Allaha qayıtdıqda onun mənəvi vəziyyəti dəyişə bilər. Quranda Allahın tövbə edənləri və təmizlənənləri sevdiyi bildirilir (Bəqərə, 222).
Nəticə etibarilə, şiə məzhəbinin əxlaqi-tövhidi baxışında Allahın sevgisindən uzaqlaşmanın əsas səbəbi insanın özünü Allah qarşısında məsuliyyətsiz hesab etməsi və ilahi göstərişlərə zidd davranmasıdır. Zülm, təkəbbür, israf, xəyanət və fəsad kimi xüsusiyyətlər insanın həm Allahla, həm də cəmiyyətlə münasibətlərini pozur. Əhli-beyt (ə) məktəbi isə insanı təqvaya, ədalətə, təvazökarlığa, tövbəyə və yaxşı əməllərə çağıraraq Allahın məhəbbətinə layiq mənəvi şəxsiyyət formalaşdırmağı qarşıya məqsəd qoyur.
Qardabani Şəhərinin İmam Cüməsi, İlahiyyatçı Hacı Elçin Əliyev
