Ərbəin ziyarəti İslam dünyasında, xüsusilə şiə məzhəbində ən mühüm dini mərasimlərdən biri hesab olunur. Hicri təqvimi ilə Səfər ayının 20-də qeyd edilən Ərbəin, İmam Hüseyn ibn Əlinin (ə) Kərbəla hadisəsində şəhadətindən qırx gün sonra keçirilir. Bu ziyarət təkcə tarixi bir anım mərasimi deyil, həm də iman, fədakarlıq, azadlıq, ədalət və ilahi dəyərlərə bağlılığın simvolu kimi qiymətləndirilir. Şiə mənbələrində Ərbəin ziyarəti möminin mənəvi kamilliyinin və Əhli-beytə (ə) məhəbbətinin mühüm göstəricilərindən biri hesab edilir.
Ərbəin mərasiminin dini əsasları Qurani-Kərimin ədalət, haqq uğrunda mübarizə və Allah yolunda fədakarlıq prinsiplərinə söykənir. Şiə hədis mənbələrində Ərbəin ziyarəti barədə kifayət qədər hədislər var. O hədislərin birində imam Həsən Əsgəri (ə) buyurur: Möminin beş əlaməti vardır: Əlli bir rükət namaz qılmaq, Ərbəin ziyarətini yerinə yetirmək, sağ ələ üzük taxmaq, alnı səcdədə torpağa qoymaq və “Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim”i ucadan demək.
Bu hədis "Təhzib əl-Əhkam" və digər şiə hədis məcmuələrində nəql olunmuş və Ərbəin ziyarətinin dini əhəmiyyətini göstərən əsas dəlillərdən biri hesab edilmişdir.
Tarixi mənbələrə görə, Kərbəla şəhidlərinin ailəsi və əsirlər Şamdan qayıdarkən Səfər ayının 20-də Kərbəlaya gəlmiş, burada Cabir ibn Abdullah əl-Ənsari ilə görüşmüşlər. Cabir imam Hüseynin (ə) qəbrini ziyarət edən ilk zəvvar kimi tanınır. Bu hadisə sonralar müsəlmanlar arasında Ərbəin ziyarəti ənənəsinin formalaşmasına mühüm təsir göstərmişdir. Baxmayaraq ki, tarixi təfərrüatlarla bağlı alimlər arasında müxtəlif baxışlar mövcuddur, Ərbəinin dini və mənəvi dəyəri barədə şiə alimləri arasında geniş fikir birliyi vardır.
Şiə alimlərinin nəzərində Ərbəin ziyarəti sadəcə bir səfər deyil, həm də mənəvi tərbiyə məktəbidir. Ziyarət zamanı insan səbir, fədakarlıq, təvazökarlıq və qardaşlıq kimi əxlaqi keyfiyyətləri praktiki şəkildə yaşayır. Xüsusilə milyonlarla insanın Kərbəlaya piyada yürüşü sosial həmrəylik, bərabərlik və qarşılıqlı xidmət mədəniyyətinin nadir nümunələrindən biri hesab olunur. Bu yürüş zamanı könüllülərin zəvvarlara göstərdikləri qonaqpərvərlik və xidmət İslam əxlaqının əməli təzahürü kimi qiymətləndirilir.
Ərbəin ziyarətinin digər mühüm cəhəti onun İmam Hüseynin (ə) hədəflərinin yaşadılmasına xidmət etməsidir. İmam Hüseyn (ə) zülm, haqsızlıq və mənəvi pozğunluğa qarşı qiyam etmiş, İslamın əsl dəyərlərinin qorunması uğrunda canını fəda etmişdir. Buna görə Ərbəin ziyarəti yalnız keçmişi yad etmək deyil, həm də hər dövrdə haqqı müdafiə etmək, ədaləti yaşatmaq və insan ləyaqətini qorumaq məsuliyyətini xatırladan mənəvi bir məktəbdir.
Ona görə də Ərbəin ziyarəti tarixi xatirə ilə mənəvi tərbiyəni birləşdirən nadir ibadətlərdən biridir. Bu ziyarət möminin Əhli-beytə (ə) məhəbbətini, dini kimliyini və ilahi dəyərlərə sədaqətini nümayiş etdirir. Eyni zamanda, Ərbəin müxtəlif millət və mədəniyyətlərdən olan milyonlarla insanı ortaq iman, ədalət və qardaşlıq idealları ətrafında birləşdirən mühüm dini və ictimai hadisə kimi İslam dünyasında öz xüsusi yerini qoruyub saxlayır.
Qardabani Şəhərinin İmam Cüməsi, İlahiyyatçı Hacı Elçin Əliyev
