Giriş
Ailə cəmiyyətin əsasını təşkil edən mühüm sosial institut olmaqla yanaşı, insanın mənəvi və əxlaqi inkişafında da əhəmiyyətli rol oynayır. İslam dinində ailə yalnız birgə yaşayış forması deyil, həm də sevgi, mərhəmət, qarşılıqlı məsuliyyət və mənəvi kamillik mühitidir. Şiə məzhəbinin əxlaqi və dini təlimlərinə görə, ailə xoşbəxtliyinin əsasını Allah sevgisi, düzgün əxlaq, qarşılıqlı hörmət və ailə üzvlərinin hüquqlarına riayət etmək təşkil edir.
Əsas hissə
Qurani-Kərimin Rum surəsinin 21-ci ayəsində Allahın insanlara öz cinslərindən zövcələr yaratdığı, onların arasında məhəbbət və mərhəmət qərar verdiyi bildirilir. Bu ayə ailə münasibətlərinin əsas prinsiplərini müəyyənləşdirən mühüm dini mənbələrdən biridir. Şiə düşüncəsinə görə, möhkəm ailə münasibətləri yalnız maddi təminatla deyil, həm də mənəvi yaxınlıq, etibar və qarşılıqlı anlaşma ilə formalaşır.
Ailədə xoşbəxtliyin əsas şərtlərindən biri qarşılıqlı hörmət və gözəl əxlaqdır. Həzrət Məhəmməd (s) və Əhli-beytin (ə) həyat tərzi ailə üzvləri ilə mehriban davranmağın, səbirli olmağın və insanın nöqsanlarına anlayışla yanaşmağın əhəmiyyətini göstərir. İmam Əli (ə) ilə Həzrət Fatimə Zəhranın (s.ə.) ailə həyatı şiə ənənəsində sadəlik, fədakarlıq və mənəvi bağlılıq nümunəsi kimi təqdim edilir. Bu nümunə göstərir ki, ailədə xoşbəxtlik üstünlük mübarizəsi ilə deyil, qarşılıqlı dəstək və məsuliyyətlə möhkəmlənir.
Digər mühüm amil ünsiyyət və problemlərin ədalətli həllidir. Ailə üzvlərinin öz hisslərini açıq ifadə etməsi, bir-birini diqqətlə dinləməsi və mübahisələr zamanı təhqirdən uzaq durması münasibətlərin sağlamlığını qoruyur. Şiə əxlaq təlimlərində qəzəbi cilovlamaq, bağışlamaq, səbirli olmaq və haqsızlıqdan çəkinmək mühüm fəzilətlər hesab edilir. Bu prinsiplərin gündəlik ailə həyatında tətbiqi münaqişələrin azalmasına və qarşılıqlı etimadın güclənməsinə kömək edir.
Ailə xoşbəxtliyinin başqa bir şərti həyat yoldaşlarının hüquq və vəzifələrini dərk etməsidir. İslam hüququnda ər və arvadın müəyyən hüquq və öhdəlikləri vardır. Bu öhdəliklər məsuliyyət, ədalət və qarşılıqlı qayğı prinsipləri əsasında yerinə yetirilməlidir. Maddi məsələlərdə şəffaflıq, uşaqların düzgün tərbiyəsi, ailə qərarlarının məsləhətləşərək verilməsi və qohumlarla münasibətlərdə tarazlığın qorunması ailə sabitliyini artıran amillərdəndir.
Bununla yanaşı, mənəvi həyatın qorunması da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Birlikdə dua etmək, dini və əxlaqi dəyərləri övladlara aşılamaq, halal qazanca diqqət yetirmək və ehtiyacı olan insanlara yardım göstərmək ailə üzvləri arasında mənəvi bağlılığı gücləndirə bilər. Lakin dini dəyərlər ailədə məcburiyyət və təzyiq vasitəsinə çevrilməməli, sevgi, anlayış və nümunəvi davranışla yaşadılmalıdır.
Deməli, şiə məzhəbinin dini və əxlaqi təlimlərinə görə, ailədə xoşbəxtliyin sirri sevgi, mərhəmət, qarşılıqlı hörmət, ədalət, səbir və mənəvi bağlılığın vəhdətindədir. Əhli-beytin (ə) həyatından nümunə götürmək ailə münasibətlərinin möhkəmlənməsinə və uşaqların sağlam mənəvi mühitdə böyüməsinə töhfə verə bilər. Elmi baxımdan da sağlam ünsiyyət, emosional dəstək və məsuliyyət bölgüsü ailə məmnuniyyətinin mühüm amilləri hesab olunur. Beləliklə, xoşbəxt ailə təsadüfən yaranmır; o, gündəlik qayğı, qarşılıqlı anlayış və ortaq mənəvi dəyərlər əsasında formalaşır.
Qardabani Şəhərinin İmam Cüməsi və İlahiyyatçı, Hacı Elçin Əliyev
