İslam tarixində bəzi şəxsiyyətlər yalnız dini lider deyil, həm də böyük elm məktəbinin qurucusu olmuşdur. Şiə məzhəbində bu şəxsiyyətlərin ən mühümlərindən biri , İmam Cəfər Sadiq (ə) hesab olunur. Onun dövrü İslam elmlərinin sistemləşdiyi və bir çox sahənin inkişaf etdiyi xüsusi bir mərhələdir.
İmam Sadiqin (ə) dövrünün tarixi şəraiti
İmam Sadiq (ə) hicri II əsrdə yaşamışdır. Bu dövr Əməvilərdən Abbasilərə keçid dövrünə təsadüf edirdi. Siyasi qarışıqlıq səbəbindən hakimiyyət bir qədər zəiflədiyi üçün İmam Sadiq (ə) daha geniş şəkildə elmi fəaliyyət göstərə bildi.
Bu vəziyyət İslam dünyasında böyük bir fürsət yaratdı və minlərlə tələbə onun dərslərinə qatıldı.
Elmi məktəbin genişliyi
İmam Sadiqin (ə) məktəbi sadəcə dini mövzularla məhdudlaşmırdı. Onun dərslərində fiqh (İslam hüququ) , təfsir (Quranın izahı) , hədis elmi , fəlsəfə , kimya və təbiət elmləri kimi müxtəlif sahələr öyrədilirdi.
Tarixi mənbələrə görə, onun yanında on minlərlə tələbə təhsil almışdır.
Şiə fiqhinin formalaşması
Şiə məzhəbinin hüquq sistemi əsasən İmam Sadiqin (ə) təlimlərinə dayanır. Bu səbəbdən şiə fiqhi bəzən “Cəfəri məzhəbi” də adlandırılır.
İmam Sadiq (ə) dini məsələlərdə məntiqi düşüncəyə , Quran və Peyğəmbər (s) sünnəsinə və ədalət prinsipinə əsaslanırdı.
Elmə verdiyi dəyər
İmam Sadiq (ə) elm öyrənməyə böyük önəm verirdi. O buyururdu ki , “ Elm öyrənmək hər müsəlmana vacibdir.”
Onun məktəbində elm yalnız məlumat toplamaq deyil, həyatı düzgün yaşamaq üçün vasitə idi.
Təbiət elmlərinə maraq
İmam Sadiqin (ə) dərslərində bəzi şagirdlər kimya və təbiət elmləri ilə də məşğul olurdular. Məşhur alim Cabir ibn Həyyan onun tələbəsi kimi tanınır və kimyanın inkişafında mühüm rol oynadığı bildirilir.
Bu, İslam dünyasında elm və dinin birlikdə inkişaf etdiyini göstərir.
Mənəvi tərbiyə
İmam Sadiqin (ə) məktəbi yalnız elm mərkəzi deyil, həm də mənəvi tərbiyə ocağı idi. O, tələbələrinə dürüstlük , təvazökarlıq , ədalət və insanlara hörmət kimi dəyərləri öyrədirdi.
Bütün bunları nəzərə alaraq, deyə bilərik ki, i mam Cəfər Sadiqin (ə) elmi məktəbi İslam tarixində mühüm bir dönüş nöqtəsidir. Onun fəaliyyəti göstərir ki, İslam dini elmə, düşüncəyə və araşdırmaya böyük dəyər verir.
Bu məktəb sayəsində bir çoxları başa düşdü ki, e lm və iman bir-birinə zidd yox , əksinə bir-birini tamaml ayan iki həqiqətdir.
Qardabani Şəhərinin İmam Cüməsi, Hacı Elçin Əliyev
